Türkiye’de 2015 – 2025 Yılları Arasında Sporda Rekreasyon Alanında Yapılmış Lisansüstü Tez Çalışmalarında Kullanılan Psikometrik Ölçüm Araçlarının İncelenmesi
DOI:
https://doi.org/10.70736/jrstr.22Anahtar Kelimeler:
Rekreasyon, Psikometrik Ölçüm Araçları, Lisansüstü Tez ÇalışmalarıÖzet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, 2015–2025 yılları arasında rekreasyon alanında tamamlanan lisansüstü tezlerde kullanılan psikometrik ölçüm araçlarını incelemektir.
Yöntem: Nitel desende yürütülen araştırmada veri toplama yöntemi olarak doküman analizi kullanılmış, elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. Ulusal Tez Merkezi veri tabanında gelişmiş arama seçenekleriyle tez adı alanında “rekreasyon” ve konu alanında “spor” anahtar kelimeleri kullanılarak 2015–2025 yılları arasındaki 147 lisansüstü tezin yöntem bölümlerinde yer alan psikometrik ölçüm araçları belirlenmiştir. Ölçüm aracı yazarları ve literatürdeki frekans düzeyleri SPSS 23 ile analiz edilmiştir.
Bulgular: Birden fazla aracın kullanıldığı çalışmalar kapsamında nicel (f=201, %73,6) ve nitel (f=72, %26,4) desenlerde toplam 273 ölçüm aracına rastlanmıştır. En sık kullanılan araç Rekreasyon Fayda Ölçeğidir (f=8, %4). Bunu Oxford Mutluluk Ölçeği (f=5, %2,5) ile Rekreasyon Farkındalık Ölçeği (f=5, %2,5) izlemiştir. Karaküçük ve Gürbüz’e ait geliştirme/uyarlama ölçekler 24 farklı çalışmada yer alarak örneklemin %17,4’ünü oluşturmuştur.
Sonuç: Bulgular, ölçüm aracı kullanımının belirli yazarlar etrafında yoğunlaştığını ve alandaki ölçek üretiminin çeşitlilik ile sürdürülebilirlik açısından sınırlı akademik odaklarda kümelendiğini göstermektedir.
Referanslar
Akgül, B. M., Ertüzün, E., & Karaküçük, S. (2018). Rekreasyon fayda ölçeği: Geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 23(1), 25–34.
Alyousef, T., Al-Shihri, F. S., Abdellatif, M. A., Alrawaf, T. I., & Abdellatif, R. (2022). Integrated Recreation Cities and Sustainable Development in Saudi Arabia: Contributions, Constraints, and Policies. Sustainability, 14(10), 6182. https://doi.org/10.3390/su14106182
Boateng, G. O., Neilands, T. B., Frongillo, E. A., Melgar‐Quiñonez, H., & Young, S. L. (2018). Best practices for developing and validating scales for health, social, and behavioral research: A primer. Frontiers in Public Health, 6, 149. https://doi.org/10.3389/fpubh.2018.00149
Cole, D. N. (2021). Reflections on the early history of recreation ecology. Parks Stewardship Forum, 37(2). https://doi.org/10.5070/p537253243
Dempsey, P. S. (2014). National legislation governing commercial space activities. Journal of Space Safety Engineering, 1(2), 44–49. https://doi.org/10.1016/s2468-8967(16)30082-9
Doğan, T., & Çötok, N. A. (2011). Oxford mutluluk ölçeği kısa formunun Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(36), 165–172.
Draugalis, J. R., Coons, S. J., & Plaza, C. M. (2008). Best practices for survey research reports: A synopsis for authors and reviewers. American Journal of Pharmaceutical Education, 72(1), 11. https://doi.org/10.5688/aj720111
Ekinci, Y., & Özdilek, Ç. (2019). Rekreasyon farkındalık ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Spor Bilimleri Dergisi, 30(1), 45–58.
Erkuş, A. (2007). Ölçek geliştirme ve uyarlama çalışmalarında karşılaşılan sorunlar. Türk Psikoloji Bülteni, 13(40), 17-25.
Fitzpatrick, M. A., & Ritchie, L. D. (1994). Communication schemata within the family. Human Communication Research, 20(3), 275–301. https://doi.org/10.1111/j.1468-2958.1994.tb00324.x
Gürbüz, B., Öncü, E., & Emir, E. (2020). Boş zaman engelleri ölçeği: Kısa formunun yapı geçerliğinin test edilmesi. Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi, 11(2), 120–131.
Hossain, M. A. (2019). Effects of uses and gratifications on social media use. PSU Research Review, 3(1), 16–28. https://doi.org/10.1108/prr-07-2018-0023
Koç, H. (2022). Rekreasyonel spor iyi oluş ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Rekreasyon ve Spor Bilimleri Dergisi, 6(2), 94–107. https://doi.org/10.5281/zenodo.7494871
Lee, K. J., Aronson, M. F. J., Clark, J. A. G., et al. (2024). Limitations of existing park quality instruments and suggestions for future research. Landscape and Urban Planning, 249, 105127. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2024.105127
Maric, D., Fore, G., Nyarko, S. C., & Varma‐Nelson, P. (2023). Measurement in STEM education research: A systematic literature review of trends in the psychometric evidence of scales. International Journal of STEM Education, 10(1). https://doi.org/10.1186/s40594-023-00430-x
Morgado, F. F. R., Meireles, J. F. F., Neves, C. M., Amaral, A. C. S., & Ferreira, M. E. C. (2017). Scale development: Ten main limitations and recommendations to improve future research practices. Psicologia: Reflexão e Crítica, 30(1), 3. https://doi.org/10.1186/s41155-016-0057-1
Tezbaşaran, A. A. (1996). Likert tipi ölçek geliştirme kılavuzu. Türk Psikologlar Derneği.
Tyson, S., & Connell, L. (2009). How to measure balance in clinical practice. Clinical Rehabilitation, 23(9), 824–840. https://doi.org/10.1177/0269215509335018
Uher, J. (2018). Quantitative data from rating scales: An epistemological and methodological enquiry. Frontiers in Psychology, 9, 2599. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.02599
Walle, A. H. (1997). Quantitative versus qualitative tourism research. Annals of Tourism Research, 24(3), 524–536. https://doi.org/10.1016/s0160-7383(96)00055-2
Yanchar, S. C. (2006). On the possibility of contextual–quantitative inquiry. New Ideas in Psychology, 24(3), 212–228. https://doi.org/10.1016/j.newideapsych.2006.09.005
Yerlisu Lapa, T., Serdar, E., Tercan Kaas, E., Çakır, V. O., & Köse, E. (2020). Rekreasyonda algılanan sağlık çıktıları ölçeğinin Türkçe versiyonunun psikometrik özellikleri. Spor Bilimleri Dergisi, 31(2), 83–95. https://doi.org/10.17644/sbd.684205
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2000). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (2. bs.). Seçkin Yayıncılık.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Begüm kadriye OYUNCU, Elif Bengisu MUTİ
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
