Bölgesel Kalkınma ve İl Stratejik Planlarında Turizm Stratejilerinin Ele Alınışı: Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme
DOI:
https://doi.org/10.70736/jrstr.19Anahtar Kelimeler:
Bölgesel Kalkınma, Turizm Stratejileri, SWOT Analizi, TRB1-TR42 Bölge PlanlarıÖzet
Amaç: Araştırma, Türkiye'de bölgesel gelişim farklılıklarını azaltmada turizm stratejilerinin rolünü incelemeyi ve TRB1 (Bingöl, Elazığ, Malatya, Tunceli) ile TR42 (Bolu, Düzce, Kocaeli, Sakarya, Yalova) bölgelerinin kalkınma planlarındaki turizm yaklaşımlarını karşılaştırmayı amaçlamaktadır.
Yöntem: Nitel paradigmada kurgulanan çalışmada, gömülü vaka deseni benimsenmiştir. Kalkınma planları, bölge planları, il planları, kalkınma ajansı raporları ve TÜİK verileri doküman analizi ile incelenmiş, veriler içerik analizine tabi tutulmuştur.
Bulgular: İki bölge arasında belirgin farklar tespit edilmiştir. TR42, turizmi sanayi ve lojistikle bütünleştiren, kongre, termal, kış turizmi gibi çeşitli alanlarda somut projeler ve pazarlama stratejileri geliştiren kapsamlı bir yaklaşım sergilemektedir. TRB1 ise zengin doğal ve kültürel potansiyeline rağmen, planlarında yüzeysel ifadeler kullanmakta, bölgeye özgü derinlemesine bir stratejik analiz (SWOT) eksikliği bulunmaktadır. TR42’de turizm gelirleri Türkiye ortalamasının üzerindeyken, TRB1’de bu göstergeler oldukça düşüktür.
Sonuç: Çalışma, turizm potansiyelini kalkınmaya dönüştürmenin kaynak varlığından ziyade, stratejik vizyon ve etkin planlamaya bağlı olduğunu göstermektedir. TR42, avantajlarını kümelenme ve inovasyonla yönetirken; TRB1 stratejik eksiklik nedeniyle “potansiyel tuzağına” düşmüştür. TRB1’in bu durumu aşması için; SWOT temelli bir master plan, dijital pazarlama odaklı markalaşma, mikro yatırımların teşviki ve kapasite geliştirme programları önerilmektedir.
Referanslar
Ağaoğlu, O. K. (1991). Türkiye'de turizm eğitimi ve etkenliği. MPM Yayınları.
Akat, Ö. (2000). Pazarlama ağırlıklı turizm işletmeciliği (3. Baskı). Ekin Kitabevi.
Andrews, K. R. (1971). The concept of corporate strategy. Dow Jones-Irwin.
Avcıkurt, C. (2003). Turizm sosyolojisi, turist yerel halk etkileşimi. Detay Yayıncılık.
Avcıkurt, C. (2009). Turizmin ekonomik etkileri. Detay Yayıncılık.
Berber, M. (2006). İktisadi büyüme ve kalkınma (3. Baskı). Derya Kitabevi.
Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40.
Britton, S. G. (1982). The political economy of tourism in the Third World. Annals of Tourism Research, 9(3), 331-358.
Bulut, E. (1998). Turizmin Türkiye ekonomisindeki yeri ve ekonomik etkileri. Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi.
Bükey, A. (2011). Bölgesel kalkınma ve il stratejik planlarında turizm stratejilerinin ele alınışı: Karşılaştırmalı bir değerlendirme. Yüksek Lisans Tezi. Sakarya Üniversitesi.
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Approaches (4th ed.). SAGE Publications.
Çakmak, E. (2006). Yerel ekonomi ve bölgesel kalkınma ajansları. İmaj Yayınevi.
Devlet Planlama Teşkilatı. (2003). Bölgesel gelişme özel ihtisas komisyonu raporu.
Devlet Planlama Teşkilatı. (2006). Kalkınma ajanslarının kuruluşu, koordinasyonu ve görevleri hakkında kanun. https://www.mevzuat.gov.tr
Dinler, Z. (2005). bölgesel iktisat (7. Baskı). Ekin Kitabevi.
Doğan, H. Z. (1996). Uluslararası Turizm. Uludağ Üniversitesi Basımevi.
Doğaner, S., & Öztürk, S. (2018). Türkiye'de bölgesel kalkınma ve turizm ilişkisi üzerine bir değerlendirme. Sosyoekonomi, 26(38), 155-172.
Doğu Marmara Kalkınma Ajansı. (2021). 2021-2025 stratejik planı. https://www.marka.org.tr
Doğu Marmara Kalkınma Ajansı. (2023). Doğu Marmara bölgesi altyapı ve ulaşım raporu. https://www.marka.org.tr
DPT. (2003). Bölgesel gelişme özel ihtisas komisyonu raporu. Devlet Planlama Teşkilatı.
DPT. (2006). Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu, Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanun. https://www.mevzuat.gov.tr
Elo, S., & Kyngas, H. (2008). The qualitative content analysis process. Journal of Advanced Nursing, 62(1), 107-115.
Eraydın, A. (2013). Bölgesel politikalar ve yeni bölgecilik. Ninova Yayıncılık.
Fırat Kalkınma Ajansı [FKA]. (2022). 2021 Yılı Faaliyet Raporu. https://www.fka.gov.tr
Fırat Kalkınma Ajansı. (2019). TRB1 bölgesi (Bingöl, Elazığ, Malatya, Tunceli) bölge planı. https://www.fka.gov.tr
Fırat Kalkınma Ajansı. (2022). 2021 yılı faaliyet raporu. https://www.fka.gov.tr
Gürel, E., & Tat, M. (2017). SWOT analysis: A theoretical review. Journal of International Social Research, 10(51), 994-1006.
Hirschman, A. O. (1958). The strategy of economic development. Yale University Press.
Jackson, J., & Murphy, P. (2006). Clusters in regional tourism: An Australian case. Annals of Tourism Research, 33(4), 1018-1035.
Kalkınma Bakanlığı. (2014). Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018). https://www.sbb.gov.tr
Kozak, N., Akoğlan, M. & Kozak, M. (1997). Genel turizm ilkeler ve kavramlar. Detay Yayıncılık.
MARKA. (2021). 2021-2025 Stratejik Planı. https://www.marka.org.tr
MARKA. (2023). Doğu Marmara Bölgesi Altyapı ve Ulaşım Raporu. https://www.marka.org.tr
Myrdal, G. (1957). Economic theory and under-developed regions. Gerald Duckworth.
Öztaş, K. (2002). Turizm ekonomisi genel turizm bilgileri. Nobel Yayınları.
Rodríguez-Pose, A. (2013). Do institutions matter for regional development? Regional Studies, 47(7), 1034-1047.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı [SBB]. (2019). On Birinci Kalkınma Planı (2019-2023). https://www.sbb.gov.tr
T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı [SBB]. (2023). On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028). https://www.sbb.gov.tr
Tunç, A. ve Saç, F. (1998). Genel turizm: Gelişimi ve geleceği. Detay Yayıncılık.
TÜİK. (2024). Konaklama İstatistikleri, 2023. Türkiye İstatistik Kurumu Haber Bülteni, Sayı: 49679. https://www.tuik.gov.tr
Uçkun, S. (2004). İşletme ve İşletme Türleri, Turizm İşletmeleri.
Weihrich, H. (1982). The TOWS matrix-A tool for situational analysis. Long Range Planning, 15(2), 54-66.
Yağcı, Ö. (2003). Turizm Ekonomisi. Detay Yayıncılık. Yin, R. K. (2018). Case Study Research and Applications: Design and Methods (6th ed.). SAGE Publications.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Aziz BÜKEY, Mehmet BARCA
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
